بازدید از سازمان ملل مُتـّحد

 اخیراً از سوی دانشگاه محل تحصیلم سفری علمی به نیویورک برایم فراهم گشت و در میان بازدیدها ، یکی از مواردی که تأثیر زیادی بر من داشت بازدید از ساختمان سازمان ملل و نمایشگاه واقع در ساختمان سالن اجلاس سران کشورها بود . نمی دانم چرا امّا احساس می کنم که تجربۀ فضای خاصّی بود . شاید چون جایی است که به ازای هر چند میلیون نفر یک صندلی وجود دارد و همۀ ملل مختلف کره زمین ، این کرۀ پر درد و خونریزی ، در آنجا جایگاهی دارند. شاید چون در آنجا احساس می کنی که اینجا جایی است که یک نماینده از هر کشور می نشیند و حرفها و رفتار آن نفر بر زندگی و سرانجام مردمش تأثیرگذار است ... یا شاید چون احساس می کنی که چقدر این مکان می توانست مکان مهم و تاثیرگذارتری در کاستن از خونریزی ها و آوارگی های نقاط مختلف این کره داشته باشد ، اما چنین تاثیری و کارکردی را ندارد ( نه که بگویم هیچ کارکردی ندارد ، اما این مورد و این کارکرد را چندان دارا نیست ). اما هر چه هست در تو احساس حضور در یک فضای سنگین و پُر درد را ایجاد می کند. جایی که تنها به خود و ملّتت نمی اندیشی و یک جور "بودنِ" دیگران را نیز حس می کنی. " همه اینجا هستند! "

چند نکته ای از این بازدید را به شرح ذیل یادداشت برداری کرده ام :

۱- در ورودی ساختمان سازمان ملل اولین چیزی که توجهت را به خود جلب می کند پرچم کشورهاست.  پرچم کشورها کنار هم قرار گرفته است . ناخواسته به دنبال پرچم کشور خودت می گردی. پرچم ایران و عراق مجاور یکدیگرند.

۲- زمین این مجموعه هدیه خانوادۀ راکفلر در سال ۱۹۴۵ به سازمان ملل متّحد است! بله چنین زمین وسیعی در نیویورک و در مجاورت ساحل شرقی مَنهتن می بایست بسیار گران بوده باشد خصوصاً در آن زمان که انفجاری از توسعه و برج سازی در منهتن رخ داده بوده است . آن انفجار برج سازی های حدود صدسال پیش چنان بی رحمانه و خشن آغاز شده که کمترین اصول شهرسازی در آن رعایت شده است . خیابان واقع در بین دو ردیف برج های سی، چهل طبقه را تنها ده متر عرض پیش بینی می کرده اند. سانتیمتر به سانتیمتر قیمت داشته است . قیمت حضور در مرکز ثقل توسعه دنیا ! حال در آن زمان خانوادۀ ثروتمند راکفلر اینهمه زمین را هدیه می کنند تا سازمان ملل متحد در نیویورک باشد و نه در مثلاً سوئیس یا لندن و ... . (خانواده راکفلر در همان نزدیکی - در میدان راکفلر - نوزده برج داشته اند که هنوز بسیاری از آنها به این خانواده تعلّق دارد. ساختمان موزه هنر مدرن نیویورک نیز یکی دیگر از هدایای تاریخی راکفلرها است ).

۳- اما فکر شکل گیری این سازمان را می گویند بار اول رُزوِلت داده است . پس از افتضاح دو جنگ جهانی ، و زمانی که زمامداران غربِ متمدن پس از سالها چاپیدن مستعمره ها و تلمبار شدن پول و سلاح کارخانه هایشان به لهجه مازندرانی دچار "قِد خِرِ نِه "(زور داره می خوردم! )می شوند و دوبار به هوس زمین و پول بیشتر، ۸۵ میلیون نفر مردم بدبخت را کشته و به عبارت بهتر لت و پار می کنند ، جناب زمامدارن در ۱۹۴۵تصمیم می گیرند تا اطلاع ثانوی! جایی باشد که بتوانند دور هم جمع شوند.اندیشه ایجاد سازمان ملل متحد در اواخر جنگ دوم ، توسط سران متفقین در کنفرانس‌های مسکو، قاهره، و تهران(!؟)^(۱) در سال ۱۹۴۳ مورد بحث و بررسی قرار گرفته بود. اولین نشست در ژانویه۱۹۴۶ با حضور  ۵۱ کشور در "لندن" (؟!) صورت می گیرد. رُزولت اولین دبیرکل بوده .الان جناب بانکی مونِ کره ای هشتمین دبیرکل است و سازمان ۱۹۲ عضو دارد .البته هدف از تاسیس سازمان ، توسعه صلح ،حل مشکلات بین المللی انسانی و اقتصادی عنوان گردیده است.

۴- در ورودی ساختمان سازمان و قبل از نمایشگاه ، هشت تابلوی زیباست که عکس دبیران کل و سالهای مسئولیت آنها در این سمت را نوشته است . بسیاری از بازدیدکنندگان با این مجموعه عکس یادگاری می اندازند.  این تابلو ها ، فرش های ابریشم دست باف بسیار ظریف وهدیه جمهوری اسلامی ایران در سال ۱۹۹۷ است. کاری بسیار ارزنده. ( فکر می کنم می شود زمان نمایندگی آقای دکتر نژادحسینیان)

تابلو فرشهای ابریشم ، تصاویر دبیران کل سازمان ملل متحّد ، هدیه کشور ایران در اکتبر ۱۹۹۷

۵- برای بازدید باید ثبت نام کرد . مبلغ ثبت نام ۲۰ دلار است و با کارت دانشجویی ،کارت ۱۲ دلاری هم میدهند. زبان بازدید انگلیسی است اما اگر کسی مایل باشد جهت ثبت نام به زبانهای دیگر باید یک روز زودتر اقدام کند. زبانهای دیگر بازدید عبارتند از :فرانسوی، اسپانیایی ،چینی، ایتالیایی،پرتغالی،روسی،سوئدی،کره ای و ژاپنی (!؟) . راهنمای ما یک جوان کره ای بود که انگلیسی را بسیار خوب و با لهجه آمریکایی صحبت می کرد . آرامش و تسلّط خاصی در رفتارش بود . نمی دانم کره ای بودنش به حضور آقای بانکی مون ربط دارد یا قبل از دبیرکلی یک کُره ای هم ایشان در سازمان ملل حضور داشته ، اما توضیحات بسیار جالبی می داد.

در ابتدا گفت که در این مکان باید بسیار آهسته صحبت کنید . اجازه عکس گرفتن و فیلمبرداری البته دارید. سپس از اعضای گروه بیست نفریمان می خواهد که هر کس بگوید از کدام  کشور دنیا آمده است . بعد نمونه(ماکت) ساختمانهای مجموعه را معرفی کرد . در طول مسیر تا رسیدن به سالن اجلاس سران ( یا به تعبیر آنجا: General Assembly )  هدایای کشورهای مختلف دنیا از زمان تشکیل سازمان قرار دارد. همچنین توضیحاتی در خصوص عملکرد سازمان ملل در حوزه های مختلف . راهنما در طول مسیر توضیحاتی می دهد . هر هدیه نکته ای دارد و داستانی که با بیان خاص و جذاب خود توضیح می دهد .

۶- همیشه ورودی ها خیلی مهم است . آنچه که در ورودی قرار گرفته حکم پیشانی را داراست . از پلّه ها که بالا می روی در اولین پاگرد ، ناگهان تابلویی می بینی که بر بالای آن با خط ثُلث آیه ای از قرآن نگاشته شده .آیه ۱۳ سوره حجرات است:«یا ایّها النّاس اِنّا خلقناکُم مِن ذکرٍ و أُنثی وَ جَعلناکُم شُعوباً و قَبائِلَ لِتَعارَفوا إِنَّ اَکرَمَکُم عِندَ اللهِ أَتقاکُم إنِّ اللهَ علیمٌ خَبیر ؛ همانا شما را از یک مرد و یک زن آفریدیم و به شکل اقوام و قبایلی درآوردیم تا با یکدیگر انس و آشنایی یابید؛ بی گمان گرامی ترین شما نزد خداوند پرهیزگارترین شماست؛ خداوند دانای آگاه است »... عجب ، اولین تابلو یک آیه قرآن است!؟

در پایان بازدید از راهنما راجع به این اثر سوال کردم . گفت هدیه کشور مراکش در سال ۱۹۵۲ بوده است. در فکر فرو می روی که پس هدیه نمودن شعر سعدی (بنی آدم اعضای یکدیگرند...) که بر سردر سازمان نگاشته شده ،به چه سالی و چه کسی بر می گردد؟

 ۷- هدایای داده شده از طرف کشورهای مختلف در اوج کیفیت هنری قرار دارد . چون که هدیه باید بیانگر نهایت هنر آن کشور باشد.  پس از این ورودی اولین هدیه ای را که توضیح می دهد مربوط به چین است . شمایی از یک پل راه آهن که دونقطۀ چین را به هم وصل کرده و مردم مشغول شادمانی هستند . کاری در نهایت ظرافت.

نکته اینجاست که این نمونه و مجسمه هایش را چینی ها در سال ۱۹۷۴از عاج فیل ساخته اند ! راهنما می گوید در آن زمان استفاده از عاج فیل مثل الان غیرقانونی و بد شمرده نمی شده است .

در مجموع بجز در ورودی ساختمان ، سه قطعه فرش بسیار زیبا طی سالهای مختلف از طرف کشور ایران هدیه شده که در نقاط مختلف ساختمان سازمان بر دیوارها نصب گردیده است . دوتا از آنها سال ۱۹۵۲ هدیه شده و یکی در سال ۱۹۸۵. همچنین نمونۀ  سنگ نوشته فرمان حقوق بشر کورش را نیز (با ترجمه فرانسه و انگلیسی) که اهدایی سال ۱۹۷۱ است می بینی. این فرمان را کورش پس از فتح بابِل صادر کرده است. نشانی از تمدن فاخر و کُهن ایران زمین در میان اینهمه تصاویر مربوط به قرن گذشته از جنگ و خونریزی و انفجار اتمی و ...^(۲)

۸- در بخشی از مسیر در قسمتی که راهنما می خواست "شورای امنیت سازمان ملل" را توضیح دهد می گوید: «شورای امنیت نیز بعد از جنگ دوم جهانی تاسیس شد . " قانون" را چه کسی می نویسد؟ حقوق دانها؟  قضات ؟ سیاستمداران ؟ جامعه شناسها ؟ نه ! ، قانون را " برنده ها" می نویسند ! لذا ، فرانسه ، انگلیس ، آمریکا ، روسیه و چین اعضای دارای حق وِتو هستند ! »

۹- در قسمتی از مسیر مجسمه ای سنگی قرار دارد که یک دست آن شکسته است . راهنما می گوید این مجسمه از ناگازاکی ژاپن آورده شده است . پس از انفجار ۱۹۴۵ بمب اتم در ناگازاکی، این مجسمه از روبرو بر خاک به زمین می افتد. پشت مجسمه در برابر تشعشعات هسته ای قرار داشته است . ببینید که تشعشعات بمب با بافت سنگ چه کرده است ؟ تمام سطحِ سنگ در پشت مجسمه به شدّت مضرّس شده است. می گوید: با سنگ چنین کرده ببینید با پوست بدن انسان چه می کند...    

مضرّس شدن بافت سنگی پشت مجسمه در اثر برخورد تشعشعات هسته ای

۱۰- در داخل سالن  اصلی فضای سنگینی حاکم است . سکوتی عمیق .عمیق تر از آنچه انتظار داشتی. جایی که چند دهه است که سالی یک بار شهریورماه سران کشورها دراینجا در خصوص مسائل دنیا بحث و گفتگو می کنند. راهنما توضیح می دهد که چیدمان صندلی ها بر اساس حروف الفباست . چرا که اوایل کار سازمان ٬همیشه بین نمایندگان کشورها دعوا بوده که کی جلو بنشیند ! می گوید : نمی توانی بر آن بنشینی اما می خواهی صندلی ایران را به تو نشان بدهم ؟! (توضیح می دهد که تا همین اواخر افراد می توانستند برصندلی کشور خود بنشینند ، اما بعضاً برخی از مخالفین حکومتها خود را به صندلی کشورشان غل و زنجیر می کردند(!) یا اینکه صندلی را با تیغ پاره می کردند و لذا دیگر اجازه نشستن برصندلی را نمی دهیم.)

۱۱- از ساختمان سازمان ملل بیرون می زنم. دلگرفته و خسته ام . از همه آنچه که گذشته و از همه آنچه این روزها می بینم و می شنوم . کجای این تاریخ چیزی دارد تا به تعبیر نیما "بیاویزم بدان قبای ژندۀ خود را " ؟  این زمین که انسانهایش نه در کشورهای مجاور با هم به صلح زندگی می کنند و نه در کشور خود....  در بیرون از ساختمان نمادِ برنزی معروف و زیبای "هفت تیر با لوله های برگشته و گره خورده (Non-Violence)" وجود دارد . نمادی که همه بلا استثناء  یک عکس با آن می اندازند. نمادی که گویی محقق شدنی نیست... جالب اینکه همواره مُسبّبان تشفّی ها و کینه ورزی ها و خونریزی ها، خود را دانندۀ راه حل مشکلاتِ جهان نیز می دانسته اند ... با خود می گویم شاید بهتر بود به عوض یا در کنار آن شعر سعدی ، بیت حافظ را هم بر سر در دیگر سازمان ملل بنویسند :

آدمی در عالمِ خاکی نمی آید به دست

عالمی دیگر بباید ساخت وز نو آدمی !

                                                                 (حافظ  علیه الرحمه)

  ----------------------------------------------------------------------------------    

۱- سران متفقین در ۱۹۴۳ و در کشاکش های جنگ دوم طی چند مرحله در خصوص فکر تشکیل سازمان بحث و گفتگوهایی داشته اند. "کنفرانس تهران"  را در محل سفارت شوروي برگزار کردند . در جريان كنفرانس، چرچيل و روزولت حاضر نشدند به ديدار شاه بروند و با وي تنها در محل سفارت ديدار ‌كردند.
ديدار استالين با شاه در كاخ مرمر نيز با تلاش و خواهش يكي از اطرافيان شاه به نام احمدعلي سپهر (مورخ‌الدوله) از مسئولان سفارت شوروي صورت گرفت.
 با وجود آنكه در کنفرانس قبلی (کنفرانس قاهره)، رهبران آمريكا، انگليس و شوروي محل تشکیل جلسه بعدی خود را در تهران توافق نموده بودند ، ولي به هيچ وجه دولت ايران را در جريان تصميم خود براي تشكيل كنفرانس در تهران، قرار نمی دهند! و حتي از مذاكرات خود در كنفرانس نيز خبري به مسئولان ايراني داده نشد. تنها در روز ورود رهبران متفقين، نخست‌وزير وقت ايران ـ علي سهيلي ـ در جريان قرار داده شد!! 

۲-  منشور حقوق بشر کوروش موسوم به استوانه کوروش (به انگلیسی : ‎Cyrus human right cylinder ‏) استوانه‌ای سفالین است که در سال ۵۳۹ پیش از میلاد به فرمان کورش دوم هخامنشی ساخته شده و دور تا دور آن مجموعه‌ای از سخنان و دستورات او به خط میخی بابلی نقش گردیده‌است. این استوانه که به عنوان «اولین منشور حقوق بشر» در جهان شناخته می‌شود، در پایه‌های شهر بابل قرار داده شده بود.اصل این منشور هم اکنون در موزه بریتانیا نگهداری می‌شود.(؟؟؟)

جملاتی از این منشور:« ارتش بزرگ من به صلح و آرامی وارد بابل شد. نگذاشتم رنج و آزاری به مردم این شهر و این سرزمین وارد آید. وضع داخلی بابل و جایگاه های مقدسش قلب مرا تکان داد ... من برای صلح کوشیدم. من برده داری را بر انداختم، به بدبختی آنان پایان بخشیدم. فرمان دادم که همه ی مردم در پرستش خدای خود آزاد باشند و آنان را نیازارند. فرمان دادم که هیچکس اهالی شهر را از هستی ساقط نکند...

من برای همه ی مردم جامعه ای آرام فراهم ساختم و صلح و آرامش را به تمامی مردم اعطا کردم..... ».

ديدگاه خود را ارسال کنيد!