بخشی هایی از گفتگوی مشهور اوریانا فالاچی با محمدرضا پهلوی

بهمنماه-09-1388

معروف است که پهلوی دوم مدعی وجود نیرویی متافیزیکی در خود بود. البته این انگاره در شاهان ایران بی نظیر نبوده است. زیادند شاهانی که خود را صاحب فره ایزدی می دانستند و مدعی نمایندگی خداوند در زمین بودند. چرا که به این ترتیب مقام به ایشان سپرده می شد که فراتر از نقد و سئوال رعایا قرار می گرفت و آنان را فاعل مایشا می گردانید، این فره ایزدی زمینه ساز مشرعیتی بود که اگر حمایت مردمی نبود باید اقدامات سایه خدا در زمین را توجیه می کرد. به همین دلیل است که آخرین شاه ایران نیز به همین اوهام گرفتار بوده است. این مصاحبه بارها در ایران منتشر شده است. اما تا کنون به این کاملی چاپ نگردیده است. در سالروز پیروزی انقلاب اسلامی و برای شناخت دقیق تر مردی که به اراده ملت اش از تخت پایین کشیده شد به طور کامل باز منتشر می شود. این متن در زمان پهلوی دوم نیز در ایران اجازه چاپ نیافت چرا که تناقض های درونی آخرین جالس بر تخت طاووس در این مصاحبه عیانند.

اوريانا فالاچی : هنوز يک لبخند در صورت شما از يک شهاب در آسمان ناياب تر است. آيا شما هيچ وقت می خنديد اُعلياحضرتا؟

محمدرضا پهلوی : فقط وقتی که موضوع خنده داری اتفاق بيفتد. اما اين موضوع بايد خيلی خنده دار باشد که غالبا اتفاق نمی افتد. نه ، من از آن آدم هايی نيستم که به هر موضوع احمقانه ای بخندم . اما شما بايد درک کنيد که زندگانی من هميشه يک زندگانی سخت و دشوار و کسالت آور بوده است . فقط دوازده سال اول سلطنت مرا تصور کنيد که مجبور بودم چکار کنم ، و تازه من به رنج های شخصی خودم کاری ندارم ، من به رنج هايم در نقش يک شاه اشاره می کنم . البته من نمی توانم خودم را از شاه جدا کنم . پيش از مثل يک  "مرد بودن" ، من يک شاهم . شاهی که سرنوشتش با اتمام رساندن ماموريتش است . بقيه ی آن اهميتی ندارد.
فالاچی : خدای من ، اين بايد شما را بسيار آزار دهد! منظورم اينست که بودن در نقش يک شاه به جای يک انسان شما را تنها و بی یار و یاوری می کند.
محمدرضا شاه : من اين مساله را نفی نمی کنم که کسی ندارم . يک شاه وقتی برای کارهايی که انجام می دهد و چيزهايی که می گويد مجبور است که به کسی اعتماد نکند، به ناچار تنها خواهد شد. ولی من کاملا تنها نيستم ، چون من به وسيله ی نيروی ديگری همراهی می شوم که ديگران آن را حس نمی کنند.  همان نيروی مرموز در من ، و من همچنين پيام هايی نيز دريافت می کنم . پيام های مذهبی و من خيلی خيلی مذهبی هستم و به خدا ايمان دارم و هميشه هم گفته ام که اگر خدا نبود، ما مجبور بوديم که او را خلق می کرديم ! آه من واقعا برای بيچاره هايی که به خدا ايمان ندارند ، متاسفم . شما نمی توانيد بدون خدا زندگی کنيد. من باخدا هستم از زمانی که خدا آن روياها را به من داد.
فالاچی : رويا ؟ اُعلياحضرتا؟
محمد رضا شاه  : آری روياها !
فالاچی : چطور ؟ و از کجا؟
محمد رضا شاه : از اِمامان . آه من متاسفم که شما در باره ی آن چيزی نمی دانيد. هرکس می داند که من روياهايی داشته ام . من حتی آن را در «اتوبيوگرافی» خود نوشته ام. وقتی بچه بودم دو تا رويا داشتم. ديگری زمانی که شش ساله بودم . اولين بار من اماممان حضرت مهدی را ديدم .  امام زمان که طبق مذهب ما ، غايب شد تا روزی برگردد تا دنيا را نجات دهد. يک پيش آمدی برای من اتفاق افتاد . از روی سنگی زمين خوردم و او نجاتم داد. او خودش را بين من و سنگ قرار داد. من می دانم ، برای اين که من او را ديدم . شخصی که با من بود او را نديد و هيچکس ديگر هم او را نديد به جز من ، برای اين که ... آه ، من می ترسم که شما حرف های مرا نفهميد.
فالاچی : و حقيقتا هم نمی فهمم اُعلياحضرتا! من حرف های شما را صلا نمی فهمم . ما شروع بسيارخوبی داشتيم و حالا... اين موضوع روياها ... اين برای من روشن نيست ، همين!
محمد رضا شاه : برای اينکه شما ايمان نداريد . شما به خدا ايمان نداريد ، شما به من هم ايمان نداريد. خيلی از مردم به آن عقيده ندارند. حتی پدرم هم آن را قبول نداشت . او هيچوقت آن را قبول نکرد. او هميشه در اين مورد می خنديد. به هر حال خيلی از مردم- اگرچه محترمانه - از من سوال می کردند که آيا مطمئن هستم که آن ها وهم وخيال نبوده است؟ جواب من خير است. خير ، برای اين که من به خدا ايمان دارم . به اين حقيقت که من به وسيله ی خدا انتخاب شده ام که يک ماموريتی را به پايان برسانم. روياهای من معجزه هايی بوده اند که کشور را نجات داده اند. دوران سلطنت من کشور را نجات بخشيده و اين به خاطر اين بوده که خداوند در کنارم بوده . مقصودم اين است که اين عادلانه نيست که اعتبار تمام کارهايی را که برای ايران کرده ام به خودم نسبت دهم. در حقيقت می توانستم اين کار را بکنم . ولی نخواستم . برای اين که می دانستم که کس ديگری پشتيبان من است و او خدا بود. و منظورم را می فهميد ؟
فالاچی : نه اُعلي حضرتا ! زيرا ... خُب ، آيا شما اين روياها را فقط در دوران کودکی اتان داشته ايد، يا وقتی ه که بزرگ شديد ، برايتان روی داده ؟
محمد رضا شاه : همانطور که قبلا گفتم فقط در زمان کودکی.  هرگز آن ها را در زمان ديگری نداشته ام ، فقط خواب ديده ايم . با فاصله های يک يا دو سال يا حتی هر هفت هشت سال . برای مثال من يک مرتبه در ظرف پانزده سال دو خواب ديدم.
فالاچی: چه نوع خواب هايی ؟ اُعلياحضرتا!
محمد رضا شاه : خواب های مذهبی. بر پايه ی تصورم. و خواب هايی که من می ديدم مربوط به اين بودکه در دو يا سه ماه آينده چه اتفاقی خواهد افتاد . من نمی توانم به شما بگويم که اين خواب ها در چه موردی بودند. آن ها لزوما چيزهايی نبودند که به شخصِ خودِ من مربوط شوند. آن ها در مورد مسايل داخلی کشورم بودند و بنابراين بايد محرمانه باقی بمانند. شايد اگر من به جای لغت  "خواب" "احساس قبل از وقوع" را به کار ببرم ، شما حرف مرا بهتر درک کنيد. من به اين نوع احساس ها عقيده دارم . من اين نوع احساس ها را مرتبا دارم ، مانند غرايزم ؛ قوی و بدون اراده . حتی روزی که به من از فاصله دومتری تيراندازی کردند، اين غريزه ام بود که نجاتم داد . برای اين که بدون اراده وقتی قاتل قصد داشت تيرش را خالی کند، من کاری کردم که در بوکس به نام "رقصِ سايه" معروف است و در کمتر از يک ثانيه قبل از اينکه او قلب مرا نشانه کند ، من جا خالی دادم و گلوله به شانه ام خورد. يک معجزه . من همچنين به معجزات دیگر نيز معتقدم . وقتی که شما فکرش را می کنيد که من پنج بار مورد اصابت گلوله واقع شده ام ؛ يک بار روی صورتم ، يک بار در شانه ام ، يک بار در سرم ، دو تا در بدنم و آخرين گلوله که به واسطه گير کردن ماشه از لوله تفنگ خارج نشد... شما بايد به معجزات ايمان داشته باشيد.  من تا به حال مقدار زيادی حوادث هوایی داشته ام و از همه ی آنها بدون صدمه ای بيرون آمده ام . شکر که معجزات خواستِ خدا و امامان است . من قيافه شمار کم باور می بينم.
فالاچی: بيش تر از کم باوری ، قاطی کرده ام . من قاطی کرده ام ، اُعلياحضرتا برای اين که ... خُب، برای اين که من خودم را با کسی در حال صحبت می بينم که پيش بينی نمی کردم. من هيچ چيز در مورد اين معجزاتی که می گویید نمی دانستم  . اين روياها و ... من به اين قصد به اين جا آمده بودم که در باره نفت ، در باره ی ايران ، در باره ی خود شما ... حتی درباره ب ازدواج هايتان ، طلاق ها يتان و ... صحبت کنم. به هر حال ، موضوع را عوض نکنيم در مورد طلاق هايتان - آن ها می بايست خيلی دراماتيک باشند. اين طور نيست؟ اُعلياحضرتا!
محمد رضا شاه : گفتنِ اين موضوع آسان نيست ، برای اين که زندگاني ام به طرف سرنوشت پيش می رود و وقتی که احساس های شخصیِ خودم بايد که رنج می کشيدند، من خودم را با اين خيال آرام کرده ام که اين دردها دست تقدير و سرنوشت بوده است . شما نمی توانيد در مقابل سرنوشت بشوريد، وقتی که شما ماموريتی را برای تمام کردن داريد برای يک شاه احساس های خصوصی به حسا ب نمی آيد . يک شاه هيچوقت برای خودش گريه نمی کند. او اين حق را ندارد . يک شاه اول از همه يعنی باید وظيفه شناس باشد و من هميشه اين حس وظيفه شناسی را قويا در خود داشته ام. برای مثال وقتی پدرم به من گفت : "تو بايد با پرنس فوزيه ی مصر ازدواج کنی" من حتی فکر اين را هم که اعتراض کنم ، در سر نداشتم و يا بگويم من احساسی را نمی شناسم و چنین اخلاقی نداشته ام.  من سریع موافقت کردم ، چون که وظيفه ام اين بود که سریعا موافقت کنم . يک نفر يا پادشاه هست يا نيست . اگر شخصی پادشاه باشد ، بايد کليه ی مسئوليت ها و وظايف يک پادشاه را تحمل کند و آن را در مقابل سختی هایِ عادی ترک نکند.
فالاچی: اجازه دهيد موردِ پرنس فوزيه را رها کنيم و به سراغ پرنس ثريا برويم . شما خودتان او را به عنوان همسر انتخاب کرديد، بنابراين آيا طلاق وی شما را ناراحت نکرد؟
محود رضا شاه : خُب .. . بله ... برای مدتی بله . من واقعا می توانم بگويم که برای مدتی از دوران عمرم اين حادثه بسيار غمناک و نارحت کننده بود . اما دليل اين طلاق به زودی بر اين ناراحتی چيره شد و من از خودم اين سوال را کردم که : "من برای کشورم چکار بايد بکنم ؟" جواب يافتن همسری بود که بتوانم با او سر نوشتم را شریک باشم و از او در مورد وارث تارج و تخت نظر بخواهم . به عبارت ديگر ، احساسات من هر گز روی موضوعات خصوصی متمرکز نمی شوند، بلکه روی وظيفه های سلطنتی . من هميشه خودم را جوری بار آورده ام که با خودم و مسايل خودم مشغول و مربوط نشوم ، بلکه با کشورم و تخت و تاجم مربوط باشم . اما اجازه دهيد در مورد اين جور چيزها از قبيل طلاق ها هايم و از اين قبيل صحبت نکنيم. من بالاتر و خيلی بالاتر از اين مسايل هستم.
فالاچی: طبيعتا اُعلياحضرتا! اما يک چيز هست که بايد سوال کنم تا درمورد روشن شدن مساله کمکم کند. اُعلياحضرتا ! آيا اين صحيح است که شما يک زنِ ديگر گرفته ايد؟ از موقعی که مطبوعات آلمانی اخبار ...
محمد رضا شاه : تهمت و اِفتراست خانم ، نه اخبار . زيرا که اين خبر به وسيله ی خبرگزاری فرانسه بعد از آن که در روزنامه فلسطينی «المهار» برای دلايل واضح و روشنی انتشار يافت ، شايع شد. يک تهمتِ احمقانه ، پست و نفرت انگيز ! فقط به شما بگويم که عکس زنی که به عنوان زن چهارم من فرض شده است ، عکسی است از خواهرزاده ی من ، دختر خواهر دوقلوی من. خواهر زاده ی من که در ضمن ازدواج هم کرده و يک بچه هم دارد. بله ، بعضی از مطبوعات برای بی اعتبار کردن من خيلی کارها می کنند . اين ها به وسيله آدم های بی دقت و بد اخلاق اداره می شود. اما آنها چگونه می توانند بگويند که من - من که خواستار قانونی هستم که بيش از يک زن داشتن را ممنوع می کند- دوباره ازدواج کرده و آن هم پنهانی ؟ اين غير قابل تصور است . اين غير قاب تحمل است ، اين شرم آور است !
فالاچی: اُعلياحضرتا ! اما شما يک مسلمان هستيد . مذهب شما اين اجازه را به شما می دهد که بدون طلاق دادن فرح ديبا می توانيد زن ديگری اختيار کنيد.
محمد رضا شاه: بله البته . من بنا بر مذهبم می توانم چنين کاری کنم ،تا وقتی که ملکه اجازه دهد. در حقيقت حالت هايی هست که کسی مجبور است رضايت دهد... مثلا حالتی که يک زن مريض باشد يا اينکه وظايف زنانه اش را به خوبی انجام ندهد، بدين وسيله برای شوهرش نارضايتی به وجود آورد... روی هم رفته شما بايد خيلی ساده باشيد اگر فکر کنيد که يک شوهر يک چنين چيزی را تحمل کند.
فالاچی: در جامعه شما اگر يک چنين حالتی پيش آید ، آيا مرد يک زن ديگر نمی گيرد يا بيش از يکی ؟
محمد رضا شاه : خوب در جامعه ی ما يک مرد می تواند يک زن ديگر اختيار کند، تا آن جا که زن اول موافقت کند و دادگاه هم تصويب کند. به غير از اين دو شرط که من قانون کشور را بر اساس آن گذاشته ام ، ازدواج جديد ممکن نخواهد بود.  بنابراين من ، خود من ، با محرمانه ازدواج کردن بايد قانون را شکسته باشم !  و با چه کسی ؟ با خواهر زاده ام ، دختر خواهرم . گوش کن . من نمی خواهم در مورد چيزی اين چنين پست و بی ارزش بحث بيشتری بکنم من حتی صحبت در باره آن را برای يک دقيقه ديگر هم تحمل نمی کنم.
فالاچی: بسيار خُب . اجازه دهيد در مورد آن بيشتر صحبت نکنيم . اجازه دهيد بگوييم شما منکر همه چيز می شويد اُعلياحضرتا ! و ...
محمد رضا شاه : من هيچ چيز ی را انکار نمی کنم . من حتی زحمت انکار آن را به خودم نمی دهم . حتی نمی خواهم انکاری بنويسم .
 
فالاچی: چگونه می شود؟ اگر شما آن را رد نکنيد ، مردم خواهند گفت که ازدواج صورت گرفته است.
محمد رضا شاه : ما در حال حاضر به سفارت خانه هايم گفته ايم که انکارنامه ای پخش کنند!
فالاچی: و هيچکس آن را باور نکرد. انکارنامه بايد از طرف خود شما باشد اُعلياحضرتا!
محمد رضا شاه : اما عملِ انکار کردن مرا پست و کم ارزش می کند، مرا می رنجاند ، برای اين که موضوع هيچ اهميتی برای من ندارد. آيا به نظر شما درست است که پادشاهی مثل من، پادشاهی با مشکلاتِ من، خودش را با رد کردن ازدواج با خواهر زاده اش کم ارزش کند؟ نفرت انگيز است . نفرت انگيز است ! آيا به نظر شما درست می آيد که يک پادشاه ، امپراتور ايران ، وقت خودش را با صحبت کردن در باره ی اين مسايل به هدر دهد؟ صحبت کردن راجع به همسرها ، راجع به زنان ؟
-
فالاچی: خيلی عجيب است ، اُعلياحضرتا ! اگر تا به حال پادشاهی بوده که صحبت هايش راجع به زنان بوده ، شما بوده ايد . و هم اکنون من در اين ترديد می کنم که حتی زن در زندگی شما به حساب آمده باشد!

محمد رضا شاه : اين جا متاسفانه بايد عرض کنم که شما يک برداشت کاملا صحيح داشته ايد . زيرا چيزهايی که در زندگی من به حساب می آيند، چيزهايی که در زندگی من نقش داشته اند ، چيزهايی کاملا متفاوتی بوده اند . مطمئنا اين ها ازدواج های من نبوده اند . زن ها ، می دانيد ... ببينيد ! اجازه دهيد آن را به اين گونه بيان کنيم . من آن ها را ناچيز نمی شمارم . آن ها بيش از هر کس ديگر از انقلابِ من بهره برده اند. من مصرانه جنگيده ام تا آن ها حقوق و مسئوليت های مساوی داشته باشند. من حتی آن ها را در سپاه دانش و ارتش و نیروهای نظامی هم گذاشته ام. جايی که آنها برای شش ماه آموزش نظامی می بينند و سپس برای مبارزه با بی سوادی به روستاها فرستاده می شوند و در ضمن فراموش نکنيم که من پسرِ پدری هستم که کشف حجاب کرد. اما اگر بگويم به وسيله ی يکی از آن ها تحت تاثير واقع شده باشم صادق نبوده ام. هيچکس نمی تواند در من اثر کند، هیچ کس. زنان فقط زيبايی شان و جذابيتشان و نگاهداشتن زنانگی شان در زندگی مرد مهم هستند... اين موضوع "فمينيسم" برای مثال ، اين فمينيست ها چه می خواهند ؟ شماها چه می خواهيد؟ شما ها می گوييد برابری ؟ آ ه البته من نمی خواهم گستاخ به نظر بيايم ، اما ببخشيد از اينکه اين حرف را می زنم - اما نه از لحاظ لياقت و توانايی .
فالاچی: اين طور نيست اُعلياحضرتا؟
محمد رضا شاه : نه ، شما هر گز يک ميکل آنژ يا يک باخ نداشته ايد. شما حتی يک سرآشپز معروف هم نداشته ايد و اما اگر شما در مورد موقعيت با من صحبت کنيد ، تمام چيزی که من می توانم بگويم اين است که ک آيا شوخی تان گرفته ؟ آيا شما تا به حال کمبود موقعيت داشته ايد که به تاريخ يک آشپز ماهر و مشهور تحويل دهيد؟ شما تا به حال هيچ چيز بزرگ و جالب نيافريده ايد ، هيچ چيز! به من بگوييد شما در حين مصاحبه يتان به چند زن که قادر به حکومت باشند برخورده ايد؟
فالاچی: حداقل دومورد اُعلياحضرتا ! گلدا مايِر و اينديرا گاندی .
محمد رضا شاه : چه کسی می داند؟ تمام چيزی که می توانم بگويم اينست که زنان وقتی حکومت می کنند، از مردان بسيار خشن تر و سخت گيرترند و بسيار بی رحم تر . بسيار از مردان تشنه ی خون هستند. من حقيقت ها را ذکر می کنم ، نه عقايد خودم را . شماها وقتی که قدرت داريد بدون وجدان هستيد. کارتين دومديسيز را به خاطر بياوريد، کاترين روسيه ، اليزابت اول انگلستان را ، لازم به يادر آوری لوکرس بوژيای شما نيست . با آن زندان ها و عشق های پنهانی اش ، شما ها دسيسه کاريد ، شماها شروريد ، همه ی شما.
فالاچی: من متعجب شدم ، اُعلياحضرتا ! برای اين که شماييد که می گوييد قبل از اين که وليعهد به سن قانونی برسد ، ملکه فرح ديبا بايد نيابت سلطنت را قبول کند.
محمد رضا شاه : هوم ... خُب ... بله ، اگر پسر من قبل از رسيدن به سن قانونی شاه شود، ملکه فرح ديبا نايب السلطنه می شود. اما در ضمن در يک چنين موقعيتی هيات مشاورانی خواهد بود که ملکه بايد با آنها مشورت کند. در حالی که من الزامی ندارم که با کسی مشورت کنم و با کسی هم مشورت نمی کنم . تفاوت را حس می کنيد؟
فالاچی: آن را حس می کنم ، اما در حقيقت به اين صورت باقی می ماند که همسر شما نايب السلطنه است و اگر شما اين تصميم را بگيريد ، اين بدان معنی است که شما قدرت حکومت را در وی می بينيد.
محمد رضا شاه : هوم ... در هر حال ، اين چيزی است که من در موقع تصميم گيری فکر می کردم ، و ... ما در اين جا برای صحبت کردن راجع به اين موضوع ننشسته ايم ، اين طور نيست ؟
فالاچی: مسلما خير!

ديدگاه خود را ارسال کنيد!