ایران، روسیه؛ امریکا، گرجستان!؟

با روی کار آمدن پوتین در روسیه، سیاست این کشور که تا قبل از آن در تعامل کامل با غرب قرار داشت و سیاست آشتی جویانه ای با غرب را دنبال می کرد تغییر کرد. یکی از مولفه های دوران حکومت پوتین در روسیه توجه ویژه او به امنیت داخلی و خارجی این کشور بود. در طی دوران ریاست جمهوری او دیگر سیاست آشتی جویانه قبلی روسیه با غرب دنبال نشد و در مناقشات بعدی روسیه تلاش کرد تا فاصله خود را با غرب حفظ کند. اما روسیه در داخل و خارج با مسائل امنیتی جدی مواجه بود. در داخل با رشد باندهای مافیایی که حتا به منابع نفت این کشور دست یافته بودند درگیر بود و در خارج با کشورهای استقلال یافته ای که در دامن غرب غلطیتیده بودند و در آن ها انقلاب های مخملینی رخ داده بود و قدرت منطقه ای روسیه را به چالش می کشیدند. با روی کار آمدن پوتین او با اولویت دادن به مسائل امنیتی داخلی و خارجی به سمت حل آن ها پیش رفت.

روسیه نیز مانند امریکا که در حوزه امریکای جنوبی داعیه تسلط بی چون و چرا دارد در آسیای مرکزی و قفقاز از چنین داعیه ای برخوردار است. در عین حال با بروز ضعف در روسیه پس از فروپاشی عملا غرب و به خصوص امریکا به این خواسته روسیه توجهی نکرد و این یکی از مسائل امنیتی است که در خارج روسیه با آن روبروست. پیوستن این کشورها به ناتو هر چند که در این جنگ چند روزه نیز نشان داده شد جز ژست تبلیغاتی نیست اما در هر صورت خطر خارجی را برای روسیه افزایش می دهد.

جنگ کوتاه مسکو علیه تفلیس، پس از ماه‌ها مناقشه‌ی کلامی و هفته‌ها تنش و درگیری محدود در مرزهای اوستیای جنوبی و گرجستان، و درپی حمله‌ی نیروهای نظامی گرجی به تسخینوالی (مرکز این جمهوری خودمختار) شکل گرفت. دیدن تصاویر سربازان سراپا مسلح و ساختمان‌های ویران یا نیمه‌ویران و دودی که اینجا و آنجا از  تسخینوالی، کوجوری، گوری، پوتی، و تفلیس به آسمان برمی‌خواست، برای بینندگان شبکه‌های تلویزیونی، بیشتر به یک فیلم سینمایی جدید شبیه بود. اما پس از حیرت و ناباوری اولیه، مخاطب آرام آرام به‌خود می‌آمد که تصاویر یک جنگ تمام‌‌عیار و واقعی را نظاره‌گر است؛ جنگی که به‌سرعت شمار قربانیان و مجروحان نظامی و غیرنظامی‌اش از دو و سه هزار نفر فراتر رفت.

این نبرد که عملا اعلام جنگ روسیه بر علیه مخالفانش در منطقه است نشان از عزم قاطع روسیه برای حل مسائل امنیتی خارجی خود دارد. روسیه که به صورت روزافزون درگیر رقابت منطقه ای با چین و هند می شود تمایل دارد تا مشکلات امنیتی موجود در مرزهایش را به سرعت تقلیل دهد.

در این میان کم نیستند تحلیل گرانی که مسئله گرجستان و واکنش ضعیف امریکا به حمله روسیه به این  کشور را نشانه معامله در پس پرده بر سر ایران می دانند. هر چند که با اطلاعات موجود رد کردن این ادعا قابل انجام نیست اما باید به خاطر داشت که ایران، صاحب دومین ذخایر نفتی منطقه و کنترل کننده ساحل وسیعی از دریای عمان و خلیج فارس با کشوری چون گرجستان با منبع محدود نفت و بازار بسیار محدود داخلی قابل قیاس نیست. بنابراین معامله در این وضعیت غیر متوازن آن هم از سوی سیاست مداران روس بسیار بعید است.

نباید از نظر دور داشت که با حمله روسیه به گرجستان و تهدید ضمنی سایر کشورهای مخالف روسیه در منطقه از جمله اوکراین اینک توازن منطقه ای به نفع روسیه به هم خورده است. متحمل شدن هزینه های یک جنگ چون جنگ اخیر را باید در معادلات امنیتی موجود در ذهن سیاست مداران روس در مواجه با تهدیدات خارجی ارزیابی کرد و نه معامله بر سر مسئله چون ایران.

ديدگاه خود را ارسال کنيد!